مقدمه
تصور کنید هر بار که تغییری در کد خود ایجاد میکنید، یک سری کارهای تکراری باید انجام شود:
تست کردن کد، ساخت ایمیج داکر، استقرار روی سرور و … این کارها نه تنها خسته کنندهاند، بلکه احتمال خطای انسانی را نیز افزایش میدهند.
CI/CD مجموعهای از روشها و ابزارهاست که این فرایندها را خودکار میکند و به شما امکان میدهد تغییرات خود را سریعتر، مطمئنتر و با کیفیت بالاتری به مرحلهی اجرا برسانید.
بخش اول: CI/CD چیست؟
CI مخفف Continuous Integration به معنای «ادغام پیوسته» است و CD میتواند به دو معنا باشد:
Continuous Deliveryبه معنای «تحویل پیوسته»Continuous Deploymentبه معنای «استقرار پیوسته»
بیایید هر کدام را به زبان ساده توضیح دهیم:
| مفهوم | توضیح ساده |
|---|---|
| ادغام پیوسته (CI) | هر بار که یک برنامهنویس تغییر جدیدی را به مخزن گیت ارسال میکند، به طور خودکار کد ساخته شده، تستها اجرا میشوند و از صحت کد اطمینان حاصل میگردد. |
| تحویل پیوسته (CD) | پس از گذراندن مرحلهی CI، کد به صورت خودکار برای استقرار روی سرور آماده میشود (اما استقرار نهایی ممکن است به تأیید دستی نیاز داشته باشد). |
| استقرار پیوسته (CD) | مانند تحویل پیوسته، اما تفاوت در این است که استقرار روی سرور نیز به صورت کاملن خودکار و بدون نیاز به تأیید دستی انجام میشود. |
بیائید یک مثال ساده را بررسی کنیم. فرض کنید یک تیم ۵ نفره روی یک پروژه کار میکنند. هر روز چندین بار کد جدید به مخزن ارسال میشود. بدون CI/CD:
- هر بار باید کد را دستی تست کنند.
- ممکن است تغییرات افراد مختلف با هم تداخل پیدا کند.
- استقرار روی سرور یک فرایند پرتنش و وقتگیر خواهد شد.
اما با CI/CD چه اتفاقی میافتد؟
- به محض ارسال کد جدید، یک سرور خودکار کد را دریافت، تست میکند و نتیجه را به تیم گزارش میدهد.
- اگر همهی تستها با موفقیت گذرانده شوند، کد به صورت خودکار روی سرور استقرار مییابد.
- تیم با خیال راحت میتواند روی توسعهی ویژگیهای جدید تمرکز کند.
خب با توجه به همین یک مثال آیا منطقی نیست که CI/CD را در پایپلاین و استک خود داشته باشیم؟ خودتان قضاوت کنید.
بخش دوم: مزایای CI/CD در پروژههای یادگیری ماشین
پروژههای یادگیری ماشین نسبت به پروژههای نرمافزاری معمولی، چالشهای خاص خود را دارند. سیآی/سیدی میتواند به مدیریت این چالشها کمک کند. اما چگونه؟ بهتر است تیتروار این موارد را با هم ببینیم:
۱. تست خودکار مدلها:
وقتی کد آموزش مدل تغییر میکند، باید مطمئن شویم که مدل جدید حداقل به اندازهی مدل قبلی خوب کار میکند. با CI/CD میتوانیم تستهای خودکار برای ارزیابی مدل تعریف کنیم.
۲. مدیریت داده:
تغییرات در دادهها (که با دیویسی مدیریت میشوند) میتوانند تأثیر زیادی روی مدل داشته باشند. در اینجا CI/CD میتواند تشخیص دهد که داده تغییر کرده و پایپلاین آموزش را دوباره اجرا کند.
۳. استقرار یکپارچه:
استقرار یک مدل یادگیری ماشین فقط به این معنا نیست که یک فایل را روی سرور کپی کنیم. باید کتابخانهها، وابستگیها و محیط اجرایی نیز به درستی تنظیم شوند. با CI/CD این فرایند به صورت خودکار و قابل اعتماد انجام میشود.
۴. بازآموزی خودکار:
در دنیای واقعی، مدلها باید به صورت دورهای با دادههای جدید بازآموزی شوند. با کمک CI/CD میتوانید این کار را در زمانهای مشخص به صورت خودکار انجام دهید.
بخش سوم: مفاهیم پایه؛ پایپلاین، وظیفه و مرحله
برای درک بهتر CI/CD، باید با سه مفهوم کلیدی آشنا شویم:
| مفهوم | توضیح |
|---|---|
| پایپلاین | مجموعهای از مراحل خودکار که به ترتیب اجرا میشوند. مانند یک خط تولید که ورودی را گرفته و خروجی را تحویل میدهد. |
| مرحله (Stage) | یک بخش از پایپلاین که شامل یک یا چند وظیفه است. مثلن مرحلهی «ساخت»، مرحلهی «تست»، مرحلهی «استقرار». |
| وظیفه (Job) | کوچکترین واحد اجرایی در پایپلاین. مثلن اجرای یک اسکریپت خاص یا نصب یک کتابخانه. |
برای درک یک تصویر ساده از پایپلاین CI/CD مراحل زیر را ببینید:
[ارسال کد] → [ساخت کد] → [اجرای تستها] → [ساخت ایمیج داکر] → [استقرار روی سرور]
اگر ما در هر مرحله با شکست مواجه شویم، پایپلاین متوقف میشود و خطا به توسعهدهنده گزارش داده میشود. توجه کنید که مراحل فوق بسیار ساده شده و خلاصه میباشد. شکل زیر را نیز به دقت بررسی کنید که کلیت کار CI/CD را بما نشان میدهد:

بخش چهارم: ابزارهای محبوب CI/CD
ابزارهای مختلفی برای پیادهسازی CI/CD وجود دارند که هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند. در این دوره، ما بر روی گیتهاب اکشنز (GitHub Actions) تمرکز میکنیم زیرا:
- رایگان برای مخازن عمومی است.
- یکپارچه با گیتهاب است و نیازی به ابزار جداگانه ندارد.
- محبوبیت بالا و مستندات بسیار خوبی دارد.
- انعطافپذیر است و میتواند با هر زبان و ابزاری کار کند.
سایر ابزارهای محبوب CI/CD:
در جدول زیر تعدادی از ابزارهای محبوب در این حوزه را مشاهده میکنید. بنده بشخصه در سازمانهای بزرگ و یا کورسهای پیشرفته با Jenkins کار میکنم.
| ابزار | توضیح |
|---|---|
| Jenkins | یکی از قدیمیترین و محبوبترین ابزارها که بسیار انعطافپذیر است. |
| GitLab CI | یکپارچه با گیتلب و بسیار قدرتمند. |
| CircleCI | ابزاری سریع و ابری با قیمتگذاری مناسب. |
| Travis CI | یکی از سادهترین ابزارها برای شروع کار. |
جمعبندی و تمرین
در این درس، با مفاهیم پایهی CI/CD آشنا شدیم و دیدیم که چگونه میتواند به ما در خودکارسازی فرایندهای تکراری و افزایش کیفیت پروژه کمک کند. در درس بعدی، به طور عملی با استفاده از گیتهاب اکشنز، یک پایپلاین CI/CD برای پروژهی خود خواهیم ساخت.
تمرین پیشنهادی:
۱. به مخزن گیتهاب پروژهی خود بروید و در بخش Actions گیتهاب، نگاهی به امکانات آن بیندازید. دقت فرمائید که تسکهای عملی را در دروس بعدی بشما نشان خواهیم داد.
۲. به پروژههای قبلی خود فکر کنید. کدام یک از مراحل آنها را میتوان به صورت خودکار با CI/CD انجام داد؟
