سه شنبه , شهریور ۲۸ ۱۳۹۶
آخرین مقالات
خانه / مباحث عمومی / کتاب‌خوانی

کتاب‌خوانی

چقدر این روزها در کشور راجع به کتاب‌خوانی می‌شنویم. همه از این دلگیر هستند که چرا ما ایرانیان، تا این حد ساعات مطالعه‌مان کم است. البته در جایی مطلبی خواندم که نوشته بود “چون ایرانیان از قدیم الایام عادت به ادبیات شفاهی، نظیر شاهنامه‌‌خوانی و … دارند، به طور کلی عاشق شنیدن یک داستان و روایت هستند تا خواندن آن“. البته این یک روایت است، علت اصلی مطالعه کم ایرانی‌ها بسیار مطلب پیچیده‌ای است که باید از سوی جامعه‌شناسان بررسی گردد. به نظر بنده یکی از راهکارهایی که شاید بتوان مردم را به سمت کتاب‌خوانی سوق داد، تبلیغ کتاب خوب در رسانه ملی است. بسیار دیده‌ایم که در هنگام پخش پربیننده‌ترین برنامه‌های تلویزیونی در صدا و سیما، همانند فوتبال، سریال‌های پربیننده و محبوب و بسیاری از برنامه‌های خوب دیگر، عمده تبلیغاتی که از تلویزیون مشاهده می‌کنیم در مورد بانک‌ها، چیپس و پفک‌ها، مواد شوینده و بسیاری از محصولات دیگر است به جز کتاب، ولی آیا مشکل ملت ما چیپس و پفک است؟ صدا و سیما باید دغدغه فرهنگی و ملی داشته باشد، نه دغدغه درآمد. آنقدر بحث تبلیغات در رسانه ملی عجیب به پیش می‌رود که مطمئنا در روزهای آتی، در هنگام پخش اخبار سراسری خواهیم دید که مجری بعد از گفتن هر خبر یکی از برند‌های چیپس و پفک‌ را تبلیغ کند و بگوید که اگر نخرید دیگر در آینده نه چندان دور اخبار پخش نخواهیم کرد. عزیزان من آخر چه لزومی دارد که این حجم عظیم و عجیب از برنامه‌ها را به صورت زنده و با مخارج کلان تهیه نمائید و رزومه کاری خود را پررنگ جلوه دهید، اما در ۲۴ ساعت شبانه روز انبوهی از تبلیغات بی سر و ته را در اذهان ملت شریف ایران جا دهید؟” . بنده که تا به امروز حتی یک مرتبه هم از تلویزیون تبلیغ کتاب را ندیده‌ام. به همین دلیل چندی پیش به دنبال این بودم که، آیا تبلیغ کتاب در برنامه‌های رسانه ملی گنجانده شده یا خیر؟ متوجه شدم که صدا و سیما به انتشاراتی‌ها و مولفین حتی درصد قابل قبولی نیز تخفیف می‌دهد که محصولات خود را تبلیغ کنند، اما آنقدر بازار کتاب در ایران کساد است که باز هم برای آنها صرفه اقتصادی ندارد. به این می‌اندیشم که این نیز می‌تواند یک کار خیر و عام المنفعه باشد که خیرین و افرادی که در کشور کار فرهنگی انجام می‌دهند و یا سازمان‌های مردم‌نهاد، خودشان وظیفه تبلیغ کتاب خوب را در هنگام پخش برنامه‌های پربیننده در کشور به عهده بگیرند. کار خیر که فقط مدرسه‌سازی، آزاد کردن زندانیان و … نیست، این نیز نمونه‌ای است از کار خیر.

اما در مورد کتاب‌خوان شدن خودم برایتان بگویم. یادم میاید در سال ۱۳۸۸ که در آزمون (تشریحی) دکتری دانشگاه صنعتی خواجه نصیر پذیرفته شده بودم، در روز مصاحبه یکی از اساتید از بنده پرسید “چرا علاقمند به ادامه تحصیل و مطالعه هستی؟” در آن لحظه فی‌البداهه به ذهنم این جواب خطور کرد که البته به گفته خودم ایمان داشتم و دارم و خواهم داشت، اما نمی‌دانم از کجای من این حرف در آمد، گفتم، “به عقیده من، زندگی، مدام انسان را در مقابل یک دو راهی قرار می‌دهد، که یکی از این دو راه نسبت به دیگری راه بهتر و درست‌تری است. انسان‌هایی که بیشتر کتاب می‌خوانند و با کتاب مانوس هستند، با احتمال بیشتری، راه بهتر را انتخاب می‌کنند“. به نظر من این همه فلسفه بافی برای کتاب خواندن نیاز نیست، همین جواب، میتواند دلیل اصلی برای نیاز ما انسان‌ها به کتاب‌خوانی باشد. بنده در سال ۱۳۸۷ که در مقطع کارشناسی ارشد فارغ التحصیل شدم و شروع کردم به تلاش و مطالعه و آزمون دادن، برای ورود به مقطع دکتری در رشته تخصصی خودم (ریاضی محض)، خیلی احساس نیاز به متون روانشناسی موفقیت می‌کردم و از همان زمان با برخی از کتاب‌ها در این زمینه آشنا و شروع به مطالعه آنها کردم. واقعا این کتاب‌ها در آن مقطع برای من خیلی مفید بودند. اما بعد از ورود به محیط کار، خیلی تصادفی، با یک کتاب فلسفی آشنا شدم (یکی از همکاران این کتاب را به بنده دادند)، و آن را مطالعه کردم و تازه فهمیدم که چقدر فلسفه علم بزرگی است. بی‌دلیل نبود که یونانیان در تاریخ بشریت اینقدر تاثیر گذار بوده‌اند و سه تن از بزرگترین مردان تاریخ، یعنی سقراط، افلاطون و ارسطو را با افکار زیبا و عجیب‌شان به جهان هدیه دادند. بعد از آشنایی با متون فلسفی، متون روانشناسی دیگر مرا ارضا نکرد. بهرحال داستان آشنایی من با سایر شاخه‌ها بعد از فلسفه، جز طولانی شدن این نوشتار، حاصلی برای خواننده گرامی ندارد. فقط در پایان این مطلب را بگویم که:

خواندن کتاب خوب، آنقدر لذت بخش است که کلمات نمی‌توانند عمق و میزان این لذت را به تصویر بکشند، یا حداقل من نمی‌توانم این کار را انجام بدهم. به عقیده بنده هر کس که یکبار این لذت را بچشد، غیرممکن است که تا آخر عمر دنیوی خود بتواند از این لذت صرف‌نظر کند.

در ادامه قصد دارم لیست کتاب‌هایی که در حوزه‌های، روانشناسی، ادبیات، فلسفه، علوم سیاسی، علوم اجتماعی و تاریخ خوانده‌ام و یا در حال خواندن آنها هستم، بنویسم و مرتب لیست را بروز کنم. چون بسیار پیش آمده است که دانشجویان عزیزم از بنده در مورد معرفی کتاب خوب سئوال می‌کنند. نوشتن این مطلب قطعا به این عزیزان اندکی کمک خواهد نمود. همچنین برای خودم هم لذت بخش است که هر بار عناوین این کتاب‌ها را می‌بینم، دوباره مطالب آنها از ذهنم می‌گذرد و لذت می‌برم. امیدوارم شما نیز بتوانید لذت کتاب‌خوانی را حتی برای یکبار تجربه نمائید.

۱- چهار اثر از فلورانس اسکاول شین، مترجم، گیتی خوشدل. (یکی از بهترین کتاب‌ها در زمینه روانشناسی موفقیت و مثبت‌اندیشی).

۲- قدرت مشیت الهی، وین دبلیو دایر، مترجم، سیما فرجی.

۳- حکایت دولت و فرزانگی، مارک فیشر، مترجم، گیتی خوشدل. (یک کتاب بسیار عالی در مورد روانشناسی کسب ثروت و موفقیت در زمینه‌های کاری).

۴- لطفا گوسفند نباشید، محمود نامنی. (یک کتاب با موضوعات مختلف اجتماعی که بسیار زیبا خواننده را به سمت انسانیت و تفکر نیک هدایت می‌کند).

۵- چه کسی پنیر مرا جابجا کرد، اسپنسر جانسون.

۶- ۱۰۰ راه برای آسایش زندگی، جویس میر، مترجم، محمد صادق عظیم.

۷- اعتماد و عزت نفس، نیکی هاوس هولد، مترجم، حمیرا آزاد منش.

۸- ماجراهای جاودان در فلسفه، هنری توماس، دانالی توماس، مترجم، احمد شهسا. (اولین و زیباترین کتاب در مورد الفبای فلسفه و آشنایی با افکار فلاسفه بزرگ تاریخ).

۹- پله پله تاملاقات خدا، دکتر عبدالحسین زرین‌کوب. (زندگینامه حضرت مولانا به صورت دقیق و علمی بر پایه مستندات تاریخی در این کتاب به تصویر کشیده شده است).

۱۰- شرح کامل فیه ما فیه، کریم زمانی. (این تنها کتابی است در این لیست که هنوز خواندن آن را به اتمام نرسانده‌ام، کتابی است تقریبا عرفانی، که در مورد موضاعات مختلف در حدود یک صفحه یا بیشتر توضیح می‌دهد. البته این توضیحات همان سخنرانی‌های حضرت مولانا در منبرهای مختلف شهر است که توسط شاگردان ایشان جمع‌آوری و به صورت این کتاب در آمده است).

۱۱- ملت عشق، الیف شافاک، مترجم، ارسلان فصیحی. (رمانی بسیار زیبا در خصوص آشنایی شمس و مولانا و به موازات این آشنایی داستانی زنی در آمریکا که در زندگی شخصی خود مشکلات بزرگی دارد).

۱۲- گلستان سعدی، ویرایش هوشنگ گلشیری. (دل‌انگیزترین کتابی که تا به امروز خوانده‌ام، بی شک گلستان سعدی بوده است. در بعضی از شب‌ها که روایت‌های این کتاب را می‌خواندم از شدت حال خوشی که این مطالب به من می‌داد، خواب به چشمان من نمی‌آمد. سعدی جزو معدود شاعرانی است که اشعار ایشان زمینی است، برخلاف حافظ و مولانا که اشعارشان عرفانی و آسمانی است. سعدی در مورد انسان و خواسته‌های زمینی‌اش سخن می‌گوید).

۱۳- نامیرا، صادق کرمیار. (یکی از زیباترین رمان‌ها در مورد واقعه کربلا، حتما بخوانید).

۱۴- ماچگونه ما شدیم، دکتر صادق زیبا کلام. (کتاب‌های دکتر زیبا کلام، فکر شما را به چالش می‌کشد و شما را وادار می‌کند که به مسائل جاری کشور، به گونه‌ای دیگر نگاه کنید).

۱۵- غرب چگونه غرب شد، دکتر صادق زیبا کلام.

۱۶- جامعه شناسی به زبان ساده، دکتر صادق زیبا کلام.

۱۷- پنج گفتار در باب حکومت، دکتر صادق زیبا کلام.

۱۸- شهریار، نیکولو ماکیاولی، مترجم، محمود محمود.

۱۹- ضیافت، افلاطون، مترجم، محمد ابراهیم امینی فرد.

۲۰- اسکندرنامه، عبدالکافی‌ بن ابی‌ البرکات، به کوشش ایرج افشار.

۲۱- فرزند سرنوشت، زندگی کورش بزرگ، شاپور آرین نژاد. (رمانی بسیار زیبا در مورد دوران کودکی کورش بزرگ).

۲۲- کلیله و دمنه، بازنویسی حمید میرزا رضایی. (یکی از شاهکارهای ادبیات. البته اصل کتاب ریشه هندی دارد و از هندوستان وارد ایران شده ولی ایرانیان نیز حکایاتی به این کتاب افزوده‌اند. کتاب از زبان حیوانات به بیان داستان‌های آموزنده می‌پردازد که بسیار زیبا هستند).

۲۳- سیاست نامه، خواجه نظام‌الملک، تصحیح دکتر محمد استعلامی.

۲۴- استاد عشق، ایرج حسابی. (زندگینامه استاد بزرگ، پروفسور محمود حسابی و مصائب فراوانی که ایشان در طول زندگی خود با آنها مواجه شده‌اند. کتابی است خواندنی و بسیار زیبا).

۲۵- شازده کوچولو، آنتوان دوسنت اگزوپه‌ری، مترجم، احمد شاملو.

۲۶- کاندید (ساده دل)، ولتر، مترجم، رضا مرادی اسپیلی.

۲۷- تعالیم کریشنامورتی، مترجم، محمد جعفر مصفا. (کتابی است که افکار انسان را به چالش می‌کشد و شما را به فکر وامی‌دارد. البته تعالیم کریشنامورتی در ایران جزو عرفان‌های نوظهور و منفی است ولی من متوجه نکات منفی افکار ایشان نشدم و از خواندن کتاب بسیار لذت بردم).

۲۸- جاناتان مرغ دریایی، ریچارد باخ، سلماز بهگام.

۲۹- نامه به کودکی که هرگز زاده نشد، اوریانا فالاچی، مترجم، زویا گوهرین.

۳۰- افسانه پادشاه و ریاضی‌دان، بی‌نهایت معما، مهدی بهزاد، نغمه ثمینی.

۳۱- سینوهه، پزشک مخصوص فرعون، میکا والتاری، مترجم، ذبیح‌الله منصوری. (یک رمان تاریخی و بسیار زیبا که به روایتی مولف بعد از تحقیقات فراوان در مورد مصر، این کتاب را نوشته‌اند و تاکنون بسیاری از مصرشناسان این کتاب را تحسین نموده‌اند. کتاب همانند، کتاب هزار و یک شب، بسیار در مورد بی‌بند و باری‌های دوران باستان سخن می‌گوید، ولی در کل کتابی است بسیار خواندنی و آموزنده).

۳۲- کم عمق‌ها، اینترنت با مغز ما چه می‌کند، نیکلاس کار، مترجم، امیر سپهرام. (تمام افرادی که امروزه از اینترنت استفاده می‌کنند، حتما باید این کتاب را بخوانند. کتاب به صورت کاملا علمی، تاثیرات منفی و بعضا مثبت روی مغز انسان را بررسی می‌کند).

۳۳- نهج‌البلاغه، مترجم محمد دشتی (این کتاب را در ایام دانشجویی در دوران کارشناسی ارشد خواندم، اما آن روزها گمان می‌کردم که بزودی این کتاب در کشور ما جزو کتاب‌های ممنوعه خواهد شد، چون تصویری که این کتاب از یک حکومت اسلامی می‌دهد با حکومت اسلامی ما مغایرت بسیاری دارد و لازم است که مسئولین قوا به فکر ترمیم این ساختار حاکمیت اسلامی باشند، ولی متاسفانه به ظواهر امر همچون بحث حجاب می‌پردازند و اصل یک حکومت اسلامی را نمی‌توانند احیا و اجرا کنند، البته تمهیداتی مثبت در این راستا در حال انجام است که بنده به آن خوش‌بین هستم. خلاصه این کتاب بسیار کتاب خوبی است و توصیه می‌کنم اگر تحقیق در مورد خصوصیات افراد عادل و حکومت‌های اسلامی را دنبال می‌کنید این کتاب را بخوانید بدون هیچ‌گونه تعصب دینی).

۳۴- جمهور، افلاطون، مترجم، فواد روحانی (در حال خواندن این کتاب هستم).

محمد فزونی
دانشگاه گنبد کاووس

درباره‌ محمد فزونی

محمد فزونی
محمد فزونی، دانش آموخته دانشگاه خوارزمی (تربیت معلم) تهران در مقطع دکتری تخصصی رشته ریاضی محض، گرایش آنالیز، شاخه تابعی و هارمونیک است. تحصیلات دانشگاهی خود را از دانشگاه پیام نور گنبدکاووس آغاز نمود، سپس برای دوره کارشناسی ارشد به دانشگاه خوارزمی (تربیت معلم) تهران رفت. ایشان در حال حاضر عضو هیات علمی دانشگاه گنبد کاووس و مدیر گروه ریاضی و آمار در این دانشگاه هستند.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*